Mayıs papatyası ( Matricaria chamomilla L. ) , ülkemizde adi
papatya , babunç , tıbbi papatya yada sadece papatya adlarıyla bilinir
.İthal edilen bir diğer papatya türü
olan Alman Papatyası (Anthemis nobilis L.) hakkında
ise sayfa sonunda ayrıca bilgi verilecektir . Papatya ; genelde balçıklı
topraklarda , orman çayırlıklarında , eğimli topraklarda , tahıl ,
mısır , patates ve şalgam tarlalarında yetişir . Gitgide yaygınlaşan
yapay gübre ve kimyasal ilaçların kullanımı yüzünden , çok değerli
papatyamızın yaşama alanları her geçen gün biraz daha daralmaktadır
. Fakat , kar yağışlı kışlardan ve yağmurlu ilkbaharlardan sonra alışılmıştan
daha fazla yetişir . Yabani papatya ile arasındaki fark , sarı çiçek
tabanının içinin oyuk ve kokusunun daha etkili ve hoş oluşudur . Bu
tanınmış bitkiyi daha fazla tarif etmeye gerek görmüyorum . Çiçekler
sapsız olarak , mayıstan ağustosa kadar , öğlen güneşinde toplanmalıdır
.
Papatyanın , küçük çocuklar için her derde deva olduğunu
söyleyecek olursam , herhalde abartmış olmam . Her türlü rahatsızlıkta
çocuklara papatya çayı içirilebilir . Özellikle
, kramplarda ve karın ağrılarında ! Papatya çiçeği
, gaz
birikiminde , ishalde , deri döküntülerinde ,
mide rahatsızlıklarında
ve balgamlanmalarda yardım eder . Ayrıca , adet görme
aksaklıklarında , adet görememe hallerinde ve daha başka
nitelikteki , dölyatağı (rahim) şikayetlerinde , uykusuzluk
, testis iltihabı , yüksek ateş , yara
ve diş ağrılarında yardımcı olur . Papatya , terletici
, sakinleştirici ve kramp çözücü etkilere sahip olmasının
yanı sıra , her tür iltihaplanmalarda ve özellikle mukoza
iltihaplarında dezenfeksiyon ve iltihap kurutucu
olarak kullanılır . Göz ve gözkapağı iltihaplarında
, kaşıntılı ve akıntılı deri döküntülerinde dıştan
kompres ve yıkama olarak , diş ağrısında
gargara olarak ve ayrıca yaraların yıkanmasında
kullanılır . Bir olay yüzünden kızgınlığa kapıldığınızda
veya sinirlendiğinizde , hemen bir bardak papatya
çayı içiniz ; kalbiniz zarar görmeden , hemen sakinleşeceksiniz
. Ağrılı bölgelere , kurutulmuş papatya ile doldurulmuş sıcak
yastıklar koymak (Bitki Yastığı) da özellikle önerilir .
Yatıştırıcı etki içeren papatya banyoları ve
yıkanmaları da tüm sinir sistemini en iyi biçimde etkiler
. Ağır hastalıklardan , bitkinlik hallerinden sonra
kendinizi çok
iyi hissetmeye başlayacak ve rahatlayacaksınız . Yüz ve cilt
güzelliği bakımında da papatyayı unutmamalısınız . Kaynatılmış
bitki suyu ile haftada bir kere yüzünüzü yıkayacak olursanız , cildinizin
nasıl tazelendiğini ve sağlıklı bir renk kazandığını göreceksiniz
. Saç bakımında da , özellikle saçları açık renk olanlar
, kaynatılmış papatya suyu kullanmalıdırlar . Böyle yıkanacak olurlarsa
, saçlarınız güzelleşecek ve göz okşayıcı parlaklık
kazanacaktır . Papatya merhemi , basura karşı
kullanılabilir . Bu merhem , ayrıca yaraların
tedavisinde de kullanılır . Papatya buğusu
kullanarak , nezle ve sinüzit kısa sürede iyileştirilebilir
. Bu tür bir tedaviden sonra , doğal olarak , hemen soğuk havaya
çıkmamak gerekir . Antik çağda bile , sinir ağrıları ve romatizma
, papatya yağı ile masaj yapılarak tedavi ediliyordu
. Eski bitki kitaplarında yazdığına göre , papatya
yağı , organların yorgunluğunu alır ve kaynatılmış bitki
lapası hasta mesanenin üstüne uygulandığında , ağrıları hafifletir
.
İsviçreli Herbalist Künzle , yaşadığı köydeki herkes tarafından
papatya cadısı diye anılan yaşlı bir kadından söz eder . Bu kadın
, kulağı ağır işiten beş kişinin , içinde
adasoğanı kaynattığı papatya yağını kulaklarına
damlatarak , yeniden duyabilmelerini sağlamış . Ayrıca papatya
yağı friksiyonu (ovarak sürme) ile , kötürüm organları yeniden
canlandırırmış . Göz ağrılarına karşı , sütte kaynattığı
papatyalar ı sıcak kompres olarak gözkapaklarının üstüne koyarmış
ve gözler kısa sürede iyileşirmiş . Herbalist Künzle şöyle sürdürüyor
: “Bir dokumacı , ancak oturduğu yerde uyuyabiliyordu , çünkü ,
eğer yatarak
uyuyacak olursa boğulacağını sanıyordu . Papatya cadısı hastaya
şöyle bir baktı ve onun idrarını kolay koly yapamadığını
söyledi . Hasta adam bu sözleri doğruladı .Bunun üzerine adama
, içinde papatya kaynatılmış büyük bir şişe şarabı , sabahları ve
akşamları dolu bir bardak içmesi tavsiye edildi . Hastadan inanılmayacak
kadar çok idrar , önceleri bulanık ve sonraları gitgide berraklaşarak
gelmeye başladı . Sekiz gün sonra da tam olarak sağlığına kavuştu
. "
Kullanım Biçimleri :
Çay hazırlamak :
Yarım veya bir tatlı kaşığı dolusu çiçek , orta boy bir su bardağı
dolusu kaynar suyla haşlanır , 8-10 dakika demlendikten sonra süzülür
.
Banyo katkısı : Tam banyo
için dört avuç dolusu , yüz veya saç yıkamak için bir avuç dolusu
papatya çayı haşlanır , 10 dakika demlendikten sonra banyo suyuna
eklenir .
Kompresler : Bir bardak kaynar süt , bir yemek kaşığı
dolusu çiçeğin üstüne dökülür , demlenmesi için 8-10 dakika beklenir
ve posası süzüldükten sonra sıcak sütle kompresler yapılır .
Bitki yastığı : Keten bezinden yapılmış bir yastık , kurutulmuş
çiçeklerle doldurulur ve ağzı dikilir . Kuru bir tavda iyice ısıtılır
ve hasta organın üstüne koyulur .
Papatya yağı : Güneşli havada toplanmış çiçekler , bir
şişenin içine gevşekçe doldurulur ve üstüne
sızma zeytinyağı , çiçekleri örtecek kadar eklenir . Şişe 14
gün boyunca , arada bir çalkalanarak ve kapağı açılarak , güneşte
bekletilir . süre sonunda tülbentten süzülür ve koyu renkli şişelerde
, serin bir yerde saklanır .
Papatya merhemi : 250g
içyağı ( veya margarin ) tavada iyice kızdırılır ve iki avuç dolusu
taze çiçek içine eklenir . Tavadakiler köpüklenmeye başlayınca karıştırılır
, ağzı kapanarak serin bir yere bırakılır . Ertesi gün yeniden ısıtılır
, tülbentten geçirilerek süzülür ve cam veya porselen merhem kaplarına
aktarılır . Buzdolabında saklanmalıdır.
Papatya Buğusu : İçinde su kaynayan bir kabın üstüne yerleştirilen
süzgecin içine , taze veya kurutulmuş bitkiler konduktan sonra ,
süzgecin üstü kapanır . Bir süre sonra, yumuşamış olan bu sıcak
bitkiler çıkan buhar genize çekilir.
Kaynaklar :
1- "Gesundheit aus der Apotheke Gottes"
"Tanrı'nın Eczanesinden Saglık" , Maria Treben
2- Türkiye'de Bitkilerle Tedavi , Prof.Dr. Turhan Baytop,
I .U Eczacılık Fak.
3- Franz,C. ve Vömel, A. : Ökologischer Vergleich von Kamillenkultivars-Uluslararası
Tıbbi Bitkiler Kollogiumu Bildirileri 62, İzmir,1974
ALMAN PAPATYASI
Anthemis
nobilis L. ( Syn: Chamaemelum nobile L. )(Compositae) türünün kurutulmuş
çiçekleri ( kapitulumları ) dir. Bu tür yabani olarak Orta Avrupa'da yetişmektedir.
Drog yabani türden değil, halen Almanya, Belçika, İngiltere ve Fransa'da
yetiştirilmekte olan, hemen hemen yalnız dil biçimindeki çiçeklerden oluşan
kapitulumlara sahip, bir kültür formundan elde edilmektedir.
Dış Görünüş : Çiçekler
12-20 mm çapında, hemen hemen yalnız dil biçimindeki çiçeklerden yapılmış,
beyaz veya krem renkli, çiçek tablası yarım küre biçiminde ve içi dolu.
Özel, kuvvetli kokulu ve acı lezzetlidir.
Bileşim : Uçucu
yağ (% 0,4-1), müsilaj ve rezin taşımaktadır.
Etki ve Kullanılış : Yukarıda anlatılan adi papatya gibidir. Özellikle
saç şampuanı olarak kullanılmaktadır.
Ülkemizde
Alman Papatyası Adi Papatyadan üstün tutulmaktadır. Türkiye'de bu tür
yabani olarak yetişmediği ve ekimi de yapılmadığı için ihtiyaç tamamen
ithalat yoluyla karşılanmaktadır. Bu türün Türkiye'de yetişme olanaklarını
saptamak amacıyla 1969 yılında Fransa'dan getirilen çelikler ile İstanbul'da
(Maltepe ve Samandıra) 2 yıl deneme ekimi yapılmış ve iyi sonuçlar alınmıştır.
Elde edilen drog Türk kodeksinin istediği şartlara uygun bulunmuştur.
Bu sonuçlara göre bitkiyi Türkiye'de yetiştirmek ve uygun kaliteli drog
elde etmek mümkündür. |